Histerektomiya nədir?
Qısa cavab
Histerektomiya uşaqlığın cərrahi yolla çıxarılmasıdır. Əməliyyat qarın kəsiyi ilə (total abdominal histerektomiya), laparoskopik yolla (total laparoskopik histerektomiya, TLH) və ya vaginal yolla aparıla bilər. Əməliyyatdan sonra aybaşı olmur və hamiləlik mümkün deyil, buna görə qərar digər müalicə variantları müzakirə edildikdən sonra verilir.
Hansı hallarda müzakirə olunur?
- əlamət verən miomalar — uşaqlığı qoruyan müalicə uyğun olmadıqda və ya qadın bunu istəmədikdə;
- müalicəyə cavab verməyən anormal uşaqlıq qanaxması;
- adenomioz və bəzi endometrioz halları;
- uşaqlığın sallanması (xüsusilə vaginal histerektomiya üçün);
- bəzi hallarda uşaqlığın və ya uşaqlıq boynunun xərçəngönü dəyişiklikləri.
Mümkün olduqda əvvəlcə uşaqlığı qoruyan üsullar — məsələn, miomektomiya — müzakirə olunur.
Üsullar
| Üsul | Necə aparılır | Nə vaxt seçilə bilər |
|---|---|---|
| Total abdominal histerektomiya | Qarın divarında kəsik vasitəsilə | Uşaqlıq çox böyük olduqda, geniş bitişmələr olduqda və ya laparoskopiya uyğun olmadıqda |
| Total laparoskopik histerektomiya (TLH) | Qarında bir neçə kiçik kəsik; uşaqlıq adətən vaginal yolla çıxarılır | Uşaqlığın ölçüsü və vəziyyəti imkan verdikdə; bərpa adətən daha tez olur |
| Vaginal histerektomiya | Qarında kəsik olmadan, vagina vasitəsilə | Xüsusilə uşaqlığın sallanmasında; uşaqlığın ölçüsü və hərəkətliliyi uyğun olduqda |
Yumurtalıqlar da çıxarılırmı?
Mütləq deyil. Yumurtalıqların saxlanılıb-saxlanılmaması yaşa, xəstəliyin növünə və risk amillərinə görə ayrıca qərarlaşdırılır. Yumurtalıqlar saxlanılarsa, onlar hormon istehsal etməyə davam edir və menopauza dərhal başlamır.
Bərpa dövrü
- Xəstəxanada qalma müddəti əməliyyatın üsulundan və ümumi vəziyyətdən asılıdır.
- Ağır əşya qaldırmaq, intensiv idman və cinsi həyat həkimin bildirdiyi müddətə qədər məhdudlaşdırılır.
- Kontrol müayinəyə vaxtında gəlin.
Güclü qanaxma, qızdırma, artan ağrı, sidik ifrazında çətinlik və ya ayaqda şiş və ağrı olarsa, dərhal müraciət edin.
Qısa suallar
Histerektomiyadan sonra menopauza başlayırmı?
Yalnız uşaqlıq çıxarılıb yumurtalıqlar saxlanılıbsa, aybaşı kəsilir, lakin hormonal menopauza dərhal başlamır — yumurtalıqlar işləməyə davam edir. Yumurtalıqlar da çıxarılarsa, menopauza əlamətləri əməliyyatdan sonra başlaya bilər. Bu məsələ əməliyyatdan əvvəl ətraflı müzakirə olunur.
Laparoskopik histerektomiya hər kəsə edilə bilərmi?
Xeyr. Uşaqlığın ölçüsü, əvvəlki əməliyyatlar, bitişmələr və ümumi sağlamlıq vəziyyəti nəzərə alınır. Bəzi hallarda abdominal və ya vaginal üsul daha uyğundur. Üsul müayinədən sonra həkimlə birlikdə seçilir.