Ginekoloji müayinə nədir?
Qısa cavab
Ginekoloji müayinə uşaqlığın, uşaqlıq boynunun, yumurtalıqların və xarici cinsiyyət orqanlarının vəziyyətinin yoxlanılmasıdır. Müayinə şikayətlərin soruşulmasından, ginekoloji baxışdan və lazım olduqda USM, PAP-test və digər analizlərdən ibarətdir. Dr. Oruczadə şikayət olmasa belə ildə ən azı bir dəfə profilaktik müayinə tövsiyə edir.
Ginekoloji konsultasiya: qəbul necə keçir?
- Söhbət: şikayətlər, aybaşı dövrü (son aybaşının tarixi, müddəti, müntəzəmliyi), hamiləliklər, əməliyyatlar, qəbul edilən dərmanlar, kontrasepsiya.
- Ginekoloji baxış.
- Lazım olduqda: USM, yaxma, PAP-test, qan analizləri.
- Nəticələrin izahı və növbəti addımların planı.
Özünüzlə götürün: əvvəlki analiz və USM nəticələri, əməliyyat çıxarışları, qəbul etdiyiniz dərmanların siyahısı. Aybaşı təqvimi aparırsınızsa, onu da gətirin.
Profilaktik müayinə
Dr. Oruczadənin qadınlara əsas tövsiyələri:
- ildə ən azı bir dəfə profilaktik ginekoloji müayinədən keçin;
- hormonal balansınıza diqqət edin;
- aybaşı dövründəki dəyişiklikləri izləyin və gecikdirmədən həkimə müraciət edin;
- sağlam qidalanın, kifayət qədər su için, hərəkətli olun;
- reproduktiv və cinsi sağlamlığınızı qoruyun;
- xroniki stressi azaltmağa çalışın — stress hormonal balansı poza bilər.
Ginekoloji USM
Ginekoloji USM (ultrasəs müayinəsi) uşaqlığın, endometriumun (uşaqlığın daxili qatının) və yumurtalıqların vəziyyətini qiymətləndirməyə imkan verir. Onun köməyi ilə mioma, polip, yumurtalıq kistası və digər dəyişikliklər aşkarlana bilər. Müayinə qarın üzərindən və ya vaginal yolla aparılır.
Bəzi hallarda, məsələn, endometrial polipdən şübhə olduqda, USM aybaşı qurtardıqdan sonrakı ilk günlərə — təxminən dövrün 5–7-ci günlərinə — planlaşdırılır: bu zaman uşaqlığın daxili qatı nazik olur və dəyişikliklər daha aydın görünür. USM nəticələri şikayətlər və müayinə ilə birlikdə qiymətləndirilir.
PAP-test və uşaqlıq boynu skrininqi
Qısa cavab
PAP-test uşaqlıq boynundan götürülən yaxmada hüceyrə dəyişikliklərini aşkarlamaq üçün aparılan skrininq müayinəsidir. Məqsəd uşaqlıq boynu xərçənginə çevrilə bilən dəyişiklikləri hələ əlamət vermədən tapmaqdır. Müayinənin tezliyini həkim yaşa, əvvəlki nəticələrə və tətbiq olunan protokola görə müəyyən edir. Nəticədə dəyişiklik aşkarlanarsa, kolposkopiya təyin oluna bilər.
- Bəzi hallarda PAP-testlə yanaşı insan papilloma virusu (İPV, HPV) testi də təyin edilir.
- Hazırlıq: müayinədən 1–2 gün əvvəl cinsi əlaqədən, vaginal dərmanlardan və vaginanın daxildən yuyulmasından çəkinin. Aybaşı günlərində yaxma götürülmür.
Kolposkopiya
Kolposkopiya uşaqlıq boynunun xüsusi optik cihazla böyüdülərək müayinəsidir. Adətən PAP-test və ya HPV testində dəyişiklik aşkarlandıqda, uşaqlıq boynunda görünən dəyişiklik və ya cinsi əlaqədən sonra qanaxma olduqda təyin edilir. Müayinə zamanı uşaqlıq boynuna xüsusi məhlullar çəkilir; şübhəli sahə görünərsə, ondan biopsiya götürülə bilər. Sonrakı bir neçə gündə az miqdarda qanlı ifrazat ola bilər.
Qısa suallar
Ginekoloji müayinəyə aybaşı zamanı gəlmək olarmı?
Planlı müayinə və PAP-test üçün aybaşının bitməsini gözləmək daha yaxşıdır, çünki qan nəticəni təhrif edə bilər. Lakin güclü qanaxma, kəskin ağrı və ya hamiləlik şübhəsi varsa, aybaşının bitməsini gözləmədən müraciət edin.
Ginekoloji USM-ə necə hazırlaşmaq lazımdır?
Vaginal USM üçün adətən xüsusi hazırlıq lazım deyil, sidik kisəsinin boş olması kifayətdir. Qarın üzərindən aparılan USM üçün bəzən dolu sidik kisəsi tələb olunur. Hansı üsulun seçiləcəyini və müayinə gününü həkim əvvəlcədən bildirir.
Aybaşı dövrünün hansı dəyişiklikləri müraciət üçün səbəbdir?
Dövrün 21 gündən qısa və ya 35 gündən uzun olması, aybaşının 7 gündən çox davam etməsi, aybaşılararası və ya cinsi əlaqədən sonra qanaxma, çox güclü qanaxma, əvvəl müntəzəm olan dövrün qəfil pozulması. Menopauzadan sonra istənilən qanaxma da mütləq müayinə tələb edir.