Preeklampsiya nədir?
Qısa cavab
Preeklampsiya hamiləliyin 20-ci həftəsindən sonra yaranan yüksək arterial təzyiqin sidikdə zülal və ya digər orqanların zədələnməsi əlamətləri ilə müşayiət olunduğu vəziyyətdir. Tez dəyişə bilən və ana ilə körpə üçün təhlükəli olan bu vəziyyət müntəzəm təzyiq ölçülməsi və analizlərlə vaxtında aşkarlanmalıdır.
«Preeklampsiya — sadəcə diaqnoz deyil, hər an dəyişə bilən riskdir.»
Təhlükəli əlamətlər
- güclü və keçməyən baş ağrısı;
- görmənin pozulması (bulanıqlıq, gözlər qarşısında işıq parıltıları);
- qabırğaların altında, xüsusilə sağda və ya mədə nahiyəsində ağrı;
- hamiləliyin ikinci yarısında ürəkbulanma və qusma;
- üz və əllərin qəfil şişməsi;
- nəfəs darlığı, sidiyin azalması;
- dölün hərəkətlərinin azalması.
Bu əlamətlərdən hər hansı biri olarsa, növbəti qəbulu gözləmədən 103-ə zəng edin və ya təcili yardım şöbəsinə müraciət edin.
Kimlərdə risk yüksəkdir?
- ilk hamiləlikdə;
- əvvəlki hamiləlikdə preeklampsiya olubsa;
- xroniki yüksək təzyiq, böyrək xəstəlikləri, diabet olduqda;
- bəzi autoimmun xəstəliklərdə (məsələn, antifosfolipid sindromu);
- çoxdöllü hamiləlikdə;
- artıq çəki olduqda;
- köməkçi reproduktiv texnologiyalarla hamiləlikdə;
- ananın yaşı yüksək olduqda.
İzləmə və müalicə
- təzyiqin müntəzəm ölçülməsi, sidikdə zülalın və qan analizlərinin (qaraciyər və böyrək göstəriciləri, trombositlər) yoxlanılması;
- dölün vəziyyətinin və böyüməsinin USM ilə qiymətləndirilməsi;
- təzyiqi aşağı salan, hamiləlikdə istifadəsi mümkün olan dərmanlar;
- ağır hallarda qıcolmaların qarşısını almaq üçün xüsusi müalicə;
- doğuşun vaxtı hamiləliyin müddəti və vəziyyətin ağırlığı nəzərə alınaraq müəyyən edilir — doğuş preeklampsiyanın əsas müalicəsi sayılır.
Profilaktika
Yüksək risk qrupunda olan qadınlara həkim hamiləliyin erkən dövründən profilaktik müalicə (məsələn, aşağı dozalı aspirin) təyin edə bilər. Bu dərmanlar özbaşına qəbul edilməməlidir.
Qısa suallar
Preeklampsiya doğuşdan sonra keçirmi?
Çox vaxt doğuşdan sonra təzyiq tədricən normallaşır, lakin preeklampsiya doğuşdan sonrakı günlərdə də yarana və ya ağırlaşa bilər. Buna görə evə yazıldıqdan sonra da təzyiqi ölçmək, güclü baş ağrısı, görmə pozğunluğu və ya nəfəs darlığı olarsa təcili müraciət etmək vacibdir.
Evdə təzyiqi ölçmək lazımdırmı?
Risk qrupunda olan və ya təzyiqi artmış hamilələrə həkim evdə müntəzəm ölçmə tövsiyə edə bilər. Nəticələri yazıb qəbula gətirin. Həkimin bildirdiyi həddən yüksək rəqəmlər və ya təhlükəli əlamətlər olarsa, növbəti qəbulu gözləmədən müraciət edin.